Dices que soy negativo pero no es verdad

Solo soy negativo con los demás, porque lo hacen todo mal; conmigo soy muy positivo, porque lo hago todo bien.

Nacesidá (poema de Higinio F. de la Vega)

Todol-os rincós d'as casas
Vexo qu'afeito olen mal,
Por non poñer o Concello,
Cal n-outras partes están,
Colunas adrede feitas
Pra poder cumprimentar
As ganas que sint'a xente
D'algunha' nacesidá.

Se fixer'o noso Alcalde
Unha visita namais
Ô rincullo qu'hai â dreita
Xunt'â porta d'o Hespital,
Xuro que, de ter vergonza,
Tíñase qu'avergonzar,
Ô notar tanto abandono
N-un sito tan prencipal,
Por donde teñen de cote
Os enfermos que pasar.
Esto, leutores, é un crime,
É falta de caridá,
Que sin doerse de naide
Deber'a lei castigar.
Pase qu'esoutros rincullos
Qu'escagallados están
Pol-as rúas, pol-as prazas
Aquí y-alí n-a Cibdá,
Cheiren de xeito por veces
Que naide poid'aguantar.
Están mal, pro nin con moito
Teñen tanta gravedá,
Porqu'o que pasa por diante,
Pod'o fuciño tapar;
Pro qu'un enfermo respire
Eses "mïasmas" que da
A escoria d'o noso corpo,
E que lla vaian levar
(Parez mesmo feito adrede
Pra mais grande croeldá)
A porta por ond'o probe
Ten â forza que pasar,
Esto, afé miña siñora
Comisión municipal,
Elle non ter pulicia,
Nin pizca d'urbanidá;
É non saber por compreto
O que teñen entre maus.
Sr. Alcalde, romedie
Esta gran nacesidá:
Faga sacar ôs rincullos
O defeuto de cheirar,
Mercando algús mexadeiros
Propeos d'anha capital.
Non emporta que non haxa
N-o vrao augas pr'ôs lavar
Todo eso lle ten romedeo
Tendo boa voluntá
Pois sóbralles ôs pilós
Bastant'auga pr'os limpar,
E si o Auntamento cartos
Non ten, por casualidá,
Tire a portada d'os cheiros,
Tírema por Dios ò chán,
Qu'unha portada sin porta
Maldit'a falta que fai,
E d'este xeit-o que veña
A vender ou a mercar,
Sabendo que n-hai licencia
Virá perparado xá.

Si, pois, manda por colunas,
Si por esto vot'a man,
C-o intrés con qu'hai pouco fixo
As casas canalizar,
D'as alabanzas d'o pobo
Merecedor se fará.

Suso

Agora penso me toca,
Anque pouco, á min falar.
Estou conforme c'o dito,
Porqu'abofellas verdá
É que sendo com'é Lugo
De porvincia capital,
Des'o caso de que cheire
—Non á rosas nin mazás—
A mesma porta qu'entrada
Dá o que deron en chamar,
Non seguro se de bulra
Ou de veras, Hespital.
Ali vese un... non sei como
Afellas ll'hei de chamar:
Un castelo, unha muralla
Ond'os microbios están
Ôs enfermos agardando
Pra log'os acompañar,
Como pode suponerse,
Con mal fin e... basta xa,
Qu'eu ben sei qu'as nosas queixas
A d'ouvil-a autoridá.

Pepe d'as Festas

Publicado en el número 8 de A Monteira el 23/11/1889.

A Alfonso XIII lo echaron por corrupto

¿A qué estamos esperando con los de ahora?

A Fernando VII lo llamaban "el rey felón"

No entiendo este sobrenombre. ¿Qué Borbón no lo ha sido?

Remposta (poema de Higinio F. de la Vega)

Cortamos d'ourensano compañeiro
Tio Márcos d'a Portela:

"Di A Monteira qu'eu non-a visito
e tráyoa n-a cabeza;
que lle collin traballos. Os autores
Contesten á indireuta,
qu'eu sempre poño as firmas n-os troballos
alleos, ò pe d'a letra;
en troques pol-o mundo rodan moitos
d'a miña recolleita,
que parecen rapaces d'os d'a Incrusa
sin un signo xiquera
que dé á entender d'á vila onde sairon,
d'a vila non, d'a chencha,
y-hastr'algús vin, sin me causaren pasmo,
firmados c'unha letra,
e cal si fose un capitán dempoixa
postiñas tres estrelas;
d'esto darán razon alá n-Habana
y-alá por Pontevedra,
e milagre será que algo non haxa
tamen pol-A Monteira:
Compañeiro amantiño, non s'anoxe,
non-o boto de perda,
sonlle mouro de paz, gallego enxebre,
non mola mais e deixeme de lérias,
si non recibe o Marcos elle a culpa
d'eses d'as estafetas,
que pra que lean de gorra segun vexo
páganll'os que gobernan."

Non sabe meu amig'o que me prace,
O qu'a y-alma se legra,
Ô ver que non e mudo ¡vamos home!
¿Tiña gana de léria?
É mal feito en verdá c'os traballiños
D'a súa recolleita
Lle rouben, como, di, sen desemulo
N-a Habana e Pontevedra,
Poñendo, cando mais, unha letriña
E logo tres estrelas,
E dixen que lle rouben, qu'outro nome
Non atopo anque queira
Pr'os qu'asi d'os traballos de vostede,
Treidores, s'aporveitan,
Anque penso s'acaso as estreliñas
Endican qu'o poeta,
N-o seu estro s'aleva hastr'onde brilan
Fulgurantes aquelas;
S'é que, pois, ôs ladrós levar pretende
Ôs banquillos d'Audenza,
Conte, amigo, con nos, qu'anque de valde
Farémosll'a defensa.
Pro amiguiño de Dios ¿porque nos dice
S'acaso n-A Monteira,
Socede c'os traballos de que fala
Eso de que se queixa?
Por qu'esquirbir cal fai o qu'estou lendo
E copio ô pe d'a letra:
"e milagre será que algo non haxa
tamen pol-A Monteira",
Eu penso qu'é tan soilo, meu vellliño,
Gana d'armar quimera.
Se non quer, pois, lle chamen arguelleiro
E lle digan qu'enventa,
Sinale n-A Monteira eses traballos
E sináleos a presa.
Que senón hei dicir qu'algunhas veces
Esquirb'o que non pensa.
Dis qu'é mouro de paz: non lle me prace
Tampouco á min a guerra,
Nin de molelo, corno di vostede,
Gana teño abofellas;
Que respeutoso quero ser c'os anos,
E xa que pois s'empeña
En votarllel-a culp'ôs de correos
Eles que se defendan,
Anq'os probes n-as costas levan tantas,
Y-algunhas teñen feitas,
O qu'é d'outras... en fin, meu Tio Marquiños
Esto xa lle me cheira.
Hoxe cálome e pol-os compañeiros
Firmo
            Pepe d'as Festas

Publicado el 16/11/1889 en el número 7 de A Monteira.

Y-auga (poema de Higinio F. de la Vega)

A y-auga apaga a sede

(do libro inédito "Verdades como puños")

D'a y-auga vou á falar
Sin pretensiós desmedidas,
esto é, sin ter qu'acodir
O que d'ela diz a química;
Mais non abril-os paraguas,
Non abrádel-as sombrillas
Nin saquedes empermeabre
Qu'eu non f'alo d'a d'arriba;
D'a que caendo d'as nubes
Nosos campos fertiliza,
As carreteras asenta,
As calles de polvo limpa
Y-o incumprimento d'os bandos
Municipás pon á vista
Ô caer dend'un tellado
Sobr'o probe que transita
Confiado, e sen medo algún,
N'as regras de policía.

Non vou tratar d'a d'o río,
D'a que é pura e cristalina,
D'espello serv'as estrelas
E de vivend'as anguías;
Nin tampouco d'a d'o mar,
D'a qu'en costante porfía,
Desfaise contr'os penedos
En escuma nacarina;
Sinon d'a que n-outros sitos
Corre por alcantarillas
Ben arregradas y en Lugo...
¡Ai! en Lugo as sabandixas
Quezais poideran dicilo,
Si quixeran-as endinas;
Mais xa verán como non,
Anque, cal presoa fina
As colunas d'A Monteira
O recendo lles insista.
Pro xa foran abundantes,
Qu'anque mal coudadas viran,
Anque regaran, âs fontes
Antes de chegar, cortiñas.
Non me queixara, en verdá
Porque... fora toleria.

D'o inverno nad'ei dicir
Que por y-auga non suspira
En Lugo naid'en verdá,
Qu'eu teña ô menos noticia.
Ven o vrau y-empez'a festa:
Como n' hai y-auga n-a vila,
A criada que non quere
A sella poñer en fila
Ô redor d'a fonte, cal
Soldados n'unha rivista,
Y-agardar logo sentada,
Hastra qu'hencher lle premitan,
Ten qu'ir buscal-aló fora,
Y-en buscala, tod'o dia
Dicirse pode que pasa
Sin contar grande mintira,
E n-a casa, mentras tanto
¿Qu'ocurre? Non ten malicia:
Os rapaces corren, berran
Tirando bancos e sillas.
Os vidros rompen y entanto
Cheg'ô fin o médeo dia,
E veu d'afor'o Siñor
Pidindo à pres'a comida,
Y-a Siñora mentras tanto...
Mal se ll'atend'à cociña
Ou o marido que dice
Ten qu'irse logo a oficina,
E cando todo revolto
S'alcontra n-a campailla
Tocan e... ¡vaya unha hora
De vir xente de visita!
E mentres for'a criada
Correndo as sete partidas
Ba ca y-auga, que n'atopa
Ou marmura co-as viciñas,
O Siñor patea, os nenos
A berros se desganitan,
A siñora está n-a sala,
Cal dixemos, entretida,
E n-a lareira os pucheiros
Bufan as cen maravillas,
E cand'ô fin a criada
Chega, e márchas'a visita,
Y-a xantar n-un istantiño
Vai en paz tod'a familia...
O cocido está afumado,
De sopa xa non hai miga,
E... ¿pra que siguir adiante
Contando tanta desdicha?

Siñores d'o Municipio,
¿Sabedes como s'evitan
Espeutáculos d'a crás
D'o que vos pintei enriba?
Pois traguendo y-auga a Lugo,
Qu'afellal-a nacesita.
S'así o facedes, un prémeo
D'esta cibdá agradecida
Recebades, e sinon...
Sinon com'está que siga.

Pepe d'as Festas

Publicado en el número 6 de A Monteira el 10/11/1889.

Nota mental número 2

No emprender ningún proyecto laboral ni creativo con tu pareja de turno.

Proieutos, proieutos, proieutos (poema de Higinio F. de la Vega)

Ouvo en Madril un siñor,
xa fai ben anos por certo,
que tendo soilo unha pruma,
pro tamen tend'o segredo
de manexala cai poucos
poideran afé facelo,
pintou ás mil maravillas
aquela corte ou cortello;
que tal podemos chamarlle
sen dud'algunha os gallegos,
ô ver que, cal a d'os cochos
revosando está d'esterco,
está tamen aquel pobo
de lama e inundiza chéo.
Er'aquel señor que digo
¡pardiolas! un bô suxeto,
e xa na capa embozado,
xa vestido de sereo,
dend'as gardillas quizaves,
ou deade pisos terceiros,
consiguiu ver a Madril
moi ben, e logo sin medo,
en largas páxinas fixo
o retrato mais compreto,
descriución mais esáuta
que d'él sen duda hoxe temos.
¡Grórea o célebre esquirtor!
¡Grória a Rámón Mesonero
Romanos! que er'aquel home
cuio nome hoxe lembro,
e tan soilo pra dicir
que como a pruma non teño
qu'él manexou cal maestro
sin igual por largo tempo,
han perdoarm'os leutores
estes mal medidos versos.

Como n-aquela cibdá,
que descrita foi por certo
con primor por Xulio Verne
n-unha novela de méreto,
e n-a que todos risoños,
todos legres e contentos,
vivian-os cibdadanos
tranquilos e satisfeitos,
sin matárense por nada,
en un descanso perpeuto,
tamen en Lugo vivimos
todos en paz, todos ledos,
bendicindo a nosa sorte,
bendicind'o Auntamento,
incrus'os municipás,
empregados e porteiros,
que anqu'aqui nada s' acabe
e quede todo en proieuto,
n-esto naide poderá
negal-o voso porgreso,
e si non vamos a contas,
por calquer cousa empecemos:
un dia acurrius'a un
—d'o nome xa non me lembro—
pidir pra Lugo ¡que tolo!
pidil-o alumbrado eléutrico:
fixo fortuna ésta chanza
e todos certo xa crêron
qu'ibamos a ter, en Lugo
alumbrado de tal xeito.
Escribíronse mamorias,
fixéronse pras a reo,
consultouse c'os viciños,
consultouse c'os alléos,
e pidíronse noticias,
e falouse n'o Auntamento
y-hastr'ouvo antuséasta que,
deixando de noite o leito,
pol-as calles paseaba
mirando pr'o firmamento,
e dicíndoll'as estrelas,
a lúa e mais os luceiros:
pronto sin luz quedaredes,
non vos nacesitaremos,
pois de Lugo han de fuxir
cal fuxe d'a cruz o demo,
as brétemas d'a mañán
e d'a noit'os mouros velos.
Mais a ilusión, cuase morreu
c'as morcillas os cadelos
—e perdoen os leutores
comparación de taí xeito—,
tamén morreron en Lugo
aqués dourados proieutos...
Requiescat in pace amén
y-a outra cousa pasemos,
mais non hoxe que xa esquirtos
pra ser malo moito levo.

Pepe d'as Festas

Publicado el 19/10/1889 en el número 3 de A Monteira.

¡Ainda non proieutos! (poema de Higinio F. de la Vega)

En prosa, que non verso,
Alá como Dios quixo,
D'as luces o outro día
Falei largo e tendido.
Hoxe vou d'outras cousas
Falar n-o mesmo estilo.

S'o ceo ponse mouro
Y-o vento en remoiños
Anúncea que de presa
A tempesta vai vindo,
Se s'abren n-un istante
D'as nubel-os rexistros,
Y-empezan as pingotas,
Primeiro moi mainiño
Caer e logo as calles
Volvendo longos rios,
Entr'a xente n-a praza
Armas'un rebolicio
Tan grande, que calquera
N'estando adivirtido,
Pensara se por artes
D'encantamento'o xuicio
Perderan todos xuntos
Sen darse conta d'ilo.

Correndo, sen pararse,
En númaro infinito,
Mulleres con farrapos,
Con panos, con molidos,
Con pedras e con cestos
Collendo van os sitos
D'os soportás debaixo
Sen deixar corrunchiño,
Y-o pan, froitas, legumes.
Lacós, untos, touciños,
Os queixos, a manteiga,
Xabón e máis chourizos,
Debaixo d'aqués arcos
Xa quedan recollidos;
Y-esto que d'o mercado
Acabo de decirvos,
E que ven socedendo
En Lugo xa d'antigo,
—Según contan-os vellos—
Probarvos ha de fixo
A gran nacesidade
Qu'aqui todos sentimos.

Unha praza d'abastos
N-a que todo xuntiño
S'atope, sin andaren
Sin direución nin tino,
Sin orde nin concerto,
Sin paradeiro fixo,
Pr'alcontrar calquer cousa,
Pra facer calquer pisto.
Unha práza d'abastos,
Que pobos mais cativos,
Mais pequenos que Lugo,
Gozan quizais fai sigros,
Piden, e non é moito,
Os nosos conveciños.

Doña Petra dos Croques,
Muller de D. Basilio,
Siñora principal
Ou de moitos prencipios,
Que está, fai algús anos
En Lugo, pois distino
En non sei qu'oficina
Ten hoxe o seu marido,
Diciam'unha tarde,
Falando d'esto mismo:
"Aquí, Sr. D. Piepe,
Ya fai anos que vivo,
Pro non puedo afacerme
A tanto revoltixo.
En outras pobraciones
Qu'eu teño ya corrido,
S'alcuentra todo xunto,
Nun logar reducido,
Qu'aquí se volve tola
Una muger, no minto:
Pormero a por la carne
Vay'a Santo Domingo
Dimpues vay a la praza
Por queixos o chorizo,
Asándose n-el vrano
Muriéndose de frio
S'es que viene un invierno
Com'el pasado, ríxido,
Non sei, a fé, en que piensan
Eses del Municipio.
Ustez en La Monteira
Podria con lo dito
Arregrar un romance,
¿No es verdad, mi amigo?".
Y-eu cumpro con poñel-o
Tal com'ela m'o dixo.

Mercar un bon tarreo,
Facer un adificio
De ferro e cantería,
De mármoles e vidro,
Con fontes d'auga pura
Que teñan todo limpo
E fresco, ¡ou, que delicia!
¡Que sono mais bonito!
Mais son'o fin y-o cabo
Que non verán cumprido
En cen anos acaso
D'este pob'os viciños.

Pepe d'as Festas

Publicado el 26/10/1889 en el número 4 de A Monteira.

Cousas miñas... (poema de Higinio F. de la Vega)

Qu'os leutores d'A Monteira
Me conocen fai xa tempo
Ben o-sei, pro sô d'ouvidas,
Pois com'o honor non tiveron
De tratarme, craro está,
Soilo seis ou setecentos
Conócenm'algo por fora
Pro ningún, ningún por drento.
Ben quixera regalar
Un ritrato a todos; pero
Com'esto cust'algús cartos,
E poucos garda o meu peto;
Outra cousa discurrín,
Inventei outro proieuto,
Y-est'era qu'o Direutor
D'a Monteira, bon suxeto,
Pubricas'o meu ritrato...,
Mais esto fora imodesto,
polo que me dixen: nada,
Pois collo a pruma y-eu mesmo;
Ritrátome e xa salvado,
Todo queda n-un momento.
Atendan, pois, os que queiran
Conocerme, que xa empezo.

D' o fiseco nada digo,
Anque teñ'o pensamento,
S'un certamen hai de goapos,
Que n é raro n-estes tempos,
Ir por ver si me conceden
Siquera o pirmeiro prémeo.
Eu ben sei qu'algús dirían
Si me viran, non é certo
Canto digo, e millor fora
Que mudando de consello
En lugar d'ir á un de goapos
Persentáseme á un de feos
Mais ¿quen está n-este mundo
Libre d'envexas e celos?
En canto á dotes morales...
Dios me valla ¡que talento!
¡Qu'agudeza! ¡que bondá!
N-as palabras ¡qúe correuto!
Vamos, siñores, qu'ai veces
Qu'eu mesmo parvo me quedo,
Eu son d'eses homes que,
Como dicen refrás vellos,
Cans'á pedazos de bos,
Son todos miga por drento,
Non teñen grau de malicea,
Son millores qu'o pan tenro
(Non se pasmen si m'alabo,
Qu'abuela ô fin non-a teño);
Pois á pesar de ser goapo
Y-á pesar de ter talento,
Y-agora que me recordo,
Ter moitísemo diñeiro
(Si, como dicen algús,
Y-eu opino qu'é moi certo,
D'os españoles é todo
Canto ten España drento)
Unha vez soila esquirbín,
Como contado xa teño,
A unha rapaza —d'o nome
Lembrarm'agora non quero—
E xa saben os leutores
O resultado d'aquelo
(O recordal-o as bagullas
Canme d'os ollos á rego).
A cavilar moitas veces
Púxenme pra min, e teño
Que s'aquela contestou
Tan mal, foi porqu'en gallego
Redautei a miña esquela
Que pol-o demais, non creo
Qu'ela así me desprecease.
Mais como de calquer xeito
N'hei d'esquirbir noutra língoa,
Anque me quede solteiro,
E como, por outra parte
Cabazas xa mais non quero,
Pois é froito este que deixa
N-a boca certo amarguexo,
Fag'hoxe aló como podo
Este romance de cego,
Por s'hai algunha rapaza
Qu'as aprenseós dand'ô vento,
Teña pensado de ser
Siñora d'o meu afeuto,
Qu'eu agardo carta d'ela,
E ben sei que n-o correo
N'han detela, pois a cousa
É pra min asunto séreo.
E sobr'esto nada tema,
Pois moi fomal lle pormeto
Qu'á naide llo hei dicir,
Qu'hei de gardal-o sacreto.

Mais xa que dixen as prendas
Que m'adonan, tamén penso
Moi naturál é que diga
As que n-elas eu desexo:
Non me cegan bunituras
Pois moitas veces, sospecho,
S'esta se atopa escondida
D'o tocador nos secretos,
Mais con esto que me gustan
As feas dicir non quero,
Esto é, qu'a que me queira
Ha de ser término médeo.
Traballadora, eso si,
Que seipa votar un mendo,
Un zurcido ou un botón,
Pegar n-a camisa un cuello,
Y-en fin, arregrarme un caido
S'acaso me poño enfermo;
Que non teña moita língoa,
Nin forte sexa de xéneo,
Qu'eu quero vivir en paz
E disgústanm'os tiberios;
Que non gaste luxo, pois
Gústanm'os traxes modestos;
Que sexa limpa, y-en fin...
Atáscom'aquí c'o medo:
¿A que non saben vostedes
N-este istantiño en que penso?
¡Pois n-a SOGRA! Vive Dios,
Pensar n-ela soilo tembro,
Os nervos fanme coxegas,
Sinto en min un formigueo...,
Mais c'o que dixen agora;
Dios me libre, non pertendo
O dicir d'aquelas mal,
¿Entenden? (non sex'o deño
Que cospiren contra min
E me quede así solteiro)
E co dito fago punto
Que xa se fai largo esto.

Pepe d'as Festas

Pos-Data as solicitudes
Virán en papel sinxelo.

Publicado el 26/04/1890 en el número 30 de A Monteira.